Wpływ środowiska na rozwój dziecka

Postępujący rozwój industrializacji i urba­nizacji stwarza sytuację, w której na pierw­szy plan wysuwają się zagadnienia ochro­ny zdrowia człowieka, a przede wszystkim dziecka, ekologia i socjologia zaś stają się dziedzinami priorytetowymi. Związane z rozwojem techniki działania zmierzające do polepszenia warunków życia człowie­ka, obok skutków zamierzonych, powodu­ją także niekorzystne efekty uboczne. Po­wstaje zatem potrzeba świadomego po­znania niekorzystnych zmian środowiska i zmian przystosowawczych organizmu w społeczeństwach o różnym stopniu cy­wilizacji, tempie uprzemysłowienia, urba­nizacji i motoryzacji. Te ostatnie należą do głównych przyczyn zagrożenia, są źródłem zanieczyszczeń środowiska zewnętrznego.

Nierzadko zachowanie przejawia się kłam­stwem, ucieczką z domu, włóczęgostwem, kradzieżami i wybrykami chuligańskimi. Przy czym na takie zachowanie wpływ ma

często środowisko, warunki w jakich wy­chowuje się młodociany. Wymienione formy zachowania się są przejawem nieprzystosowania społeczne­go, a pierwszym tego etapem może być konflikt ze szkołą i z rodziną. Rodzina przez swoje oddziaływanie może zmniejszać te trudności, może jednak sama być ich źród­łem.

Postępowanie w każdym przypadku jask­rawo wyrażonych trudności wychowaw­czych powinno polegać na starannym przeanalizowaniu i ustaleniu’ przyczyny. Pomocny w tym jest zwykle psycholog i lekarz.

W okresie dojrzewania można zauważyć charakterystyczne dla tego okresu formy zachowania się, takie jak: nadmiernie kry­tyczne spojrzenie na otoczenie, duża do­ciekliwość, niestałość emocjonalna, dąże­nie do uniezależnienia się i do określenia własnej tożsamości. Często temu towa­rzyszy postawa arogancji, uporu, braku kompromisu oraz poczucia szacunku dla starszych osób, aż do całkowitego odrzu­cenia norm i ocen określanych przez doro­słych.

Trudności wychowawcze okresu dojrzewania

Okres dojrzewania może przebiegać w sposób burzliwy, z występującym uczu­ciem lęku, smutku, poczucia zagubienia w środowisku i w świecie. Mogą występo­wać trudności wychowawcze, zamachy samobójcze, uzależnienia lękowe i uzależ­nienia od alkoholu. Zamachy samobójcze częściej podejmują dziewczęta niż chłop­cy. Niekiedy na podjęcie zamachu samo­bójczego wpływają złe wzorce społeczne. Bardzo często dziewczęta używają leków w celach samobójczych. W sytuacji zwiększonych wymagań szkol­nych trudności wychowawcze przejawiają się niechęcią do nauki, wagarami, odmo­wą chodzenia do szkoły.

Okres młodzieńczy

Trwa od uzyskania dojrzałości płciowej do całkowitego zakończenia procesów roz­wojowych szkieletu i wzrostu wymiarów ciała, a więc do ustalenia ostatecznej wy­sokości ciała. W tym okresie kształtują się typowo męskie lub kobiece rysy twarzy oraz ostateczne wymiary narządów we­wnętrznych.